Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)
Voor vrijwilligerswerk is een VOG meestal niet wettelijk verplicht. Toch is het in veel situaties verstandig om er één aan te vragen. Vooral als vrijwilligers werken met kwetsbare mensen, zoals patiënten, kinderen, ouderen of mensen met een beperking. Lees hier wat goed is om te weten vanuit het perspectief van patiënten- en cliëntenorganisaties.
VOG in het kort
- 'VOG' staat voor 'Verklaring Omtrent het Gedrag';
- Een VOG laat zien dat iemand geschikt is voor een taak;
- Jij bepaalt wanneer een VOG nodig is;
- Vaak is het gratis voor vrijwilligers;
- De organisatie start de aanvraag;
- Duurt meestal één tot vier weken.
Vraag en antwoord over de VOG
Een VOG is een Verklaring Omtrent het Gedrag. Het is een officieel document van de overheid. Met een VOG laat een vrijwilliger zien dat zijn of haar gedrag in het verleden geen bezwaar vormt voor een bepaalde taak of functie.
Bij de beoordeling kijkt de overheid niet naar alle strafbare feiten in het algemeen. Er wordt alleen gekeken naar feiten die belangrijk zijn voor het werk waarvoor de VOG wordt aangevraagd.
Voorbeeld:
Gaat een vrijwilliger werken met patiënten? Dan wordt vooral gekeken naar zaken die te maken hebben met veiligheid, betrouwbaarheid en omgang met kwetsbare mensen.
Als er geen relevante bezwaren zijn, wordt de VOG afgegeven.
Voor vrijwilligerswerk is een VOG meestal niet wettelijk verplicht. Toch is het in veel situaties verstandig om er één aan te vragen. Vooral als vrijwilligers werken met kwetsbare mensen, zoals patiënten, kinderen, ouderen of mensen met een beperking.
Ook als vrijwilligers toegang hebben tot vertrouwelijke informatie of met geld werken, kan een VOG belangrijk zijn. Als organisatie ben je zelf verantwoordelijk voor een veilige omgeving. Jij bepaalt dus of een VOG nodig is voor een bepaalde vrijwilligersfunctie.
In sommige sectoren is een VOG wél wettelijk verplicht, ook voor vrijwilligers. Dat geldt bijvoorbeeld in de kinderopvang en bij bepaalde functies in de jeugdzorg. In die gevallen mag iemand de taak niet uitvoeren zonder geldige VOG.
Leg daarom vooraf duidelijk vast in het vrijwilligersbeleid wanneer een VOG vereist is en pas deze regels consequent toe. Zo handel je zorgvuldig en eerlijk.
Bij vrijwilligerswerk start de organisatie de aanvraag voor een VOG. De organisatie bepaalt voor welke functie een VOG nodig is en zet de aanvraag klaar bij Justis.
De vrijwilliger rondt daarna zelf de aanvraag af met DigiD en ontvangt de VOG persoonlijk. De inhoud van de VOG wordt niet met de organisatie gedeeld.
Voor veel vrijwilligers is een VOG gratis. Dat kan via de Regeling Gratis VOG. Deze regeling is speciaal voor organisaties die werken met vrijwilligers en bijdragen aan de veiligheid van kwetsbare groepen. Als de organisatie is aangesloten bij deze regeling, betaalt de vrijwilliger niets.
Is de organisatie niet aangesloten? Dan kost een VOG:
- € 33,85 bij online aanvragen via Justis;
- € 41,35 bij aanvragen via de gemeente.
Jouw organisatie kan gebruikmaken van de Regeling Gratis VOG als:
- Je werkt met vrijwilligers, niet met betaalde medewerkers.
- De organisatie zich inzet voor kwetsbare mensen of voor de samenleving.
- De organisatie staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.
- De organisatie een actief vrijwilligersbeleid heeft, waarin aandacht is voor veiligheid.
De gratis regeling geldt alleen voor vrijwilligersfuncties waarbij een VOG nodig is voor de veiligheid.
De organisatie moet zich eerst aanmelden voor de Regeling Gratis VOG. Na goedkeuring kan je als organisatie gratis VOG-aanvragen starten voor de vrijwilligers.
Aanmelden en voorwaarden bekijken kan via de Gratis VOG-website:
Algemene informatie over de VOG vind je op de website van het Ministerie van Juridische Zaken en Veiligheid:
Na het indienen krijg je meestal binnen één tot vier weken antwoord.
Als Justis twijfelt of een VOG kan worden afgegeven, krijgt de vrijwilliger eerst een voornemen tot afwijzing. Daarin staat dat de VOG mogelijk wordt geweigerd. De vrijwilliger mag hierop reageren en uitleg geven. Daarna neemt Justis een definitief besluit.
Is een VOG wettelijk verplicht voor de functie? Dan kan de vrijwilliger de taak niet uitvoeren zonder geldige VOG. Is een VOG niet wettelijk verplicht, maar vraagt de organisatie er wel om? Dan maak je zelf een zorgvuldige afweging.
Je kunt:
- in gesprek gaan met de vrijwilliger;
- afwachten of er bezwaar wordt gemaakt tegen de afwijzing;
- bekijken of een andere vrijwilligersrol mogelijk is;
- opnieuw beoordelen of een VOG voor deze functie echt nodig is.
De organisatie ontvangt geen informatie over de reden van afwijzing. Die gegevens zijn privé. Zorg daarom dat je vooraf duidelijk in het vrijwilligersbeleid vastlegt wanneer een VOG vereist is en pas die regels consequent toe. Zo handel je zorgvuldig en eerlijk.
Verder lezen?
Op de pagina 'Bestuurszaken' vind je een overzicht van aandachtspunten waar je naar wil kijken als bestuur van een patiënten- of cliëntenorganisatie.
