WBTR voor patiënten- en cliëntenorganisaties
WBTR staat voor 'Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen'. Deze wet is ingegaan per 1 juli 2021, en vanaf 1 juli 2026 is volledige naleving verplicht. Besturen van bijvoorbeeld verenigingen, stichtingen, en coöperaties zijn verplicht om aan de WBTR te voldoen. Dit geldt in de meeste gevallen ook voor besturen van patiënten- en cliëntenorganisaties.
Wat betekent de WBTR voor jouw bestuur?
De wet gaat over goed bestuur en duidelijk toezicht. Het doel is dat organisaties zorgvuldig, transparant en verantwoord werken.
Meer informatie over de wet vind je op wbtr.nl, met onder meer een WBTR-stappenplan en een handige BestuursChecklist. Met de code INVOLV50 krijg je 50% korting op een abonnement op de diensten van wbtr.nl.
Korting via INVOLV
Met de code INVOLV50 krijg je 50% korting op een abonnement op de diensten van wbtr.nl. Je kunt bijvoorbeeld ook een webinar volgen, of de online WBTR-check doen. Let op: deze kortingscode is bedoeld voor patiënten- en cliëntenorganisaties.
Naar wbtr.nl
Wat is de verantwoordelijkheid van bestuurders?
Als bestuurder ben je samen met de andere bestuursleden verantwoordelijk voor het bestuur van de organisatie. Dat heet collegiale verantwoordelijkheid.
Dat betekent:
- Je bent samen verantwoordelijk voor besluiten.
- Je moet je goed laten informeren.
- Je moet vragen stellen als iets niet duidelijk is.
- Je moet ingrijpen als je ziet dat iets niet goed gaat.
Je kunt niet zeggen: “Dat was de taak van een ander bestuurslid.” Als je wist of had kunnen weten dat iets misging en je hebt niets gedaan, dan kun je persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Wanneer kan persoonlijke aansprakelijkheid spelen?
Dat kan bij ernstig wanbestuur. Bijvoorbeeld als:
- er onverantwoord met geld is omgegaan;
- belangrijke risico’s zijn genegeerd;
- wettelijke regels bewust niet zijn gevolgd;
- er geen toezicht of controle was.
Persoonlijke aansprakelijkheid betekent dat je in ernstige gevallen privé moet opdraaien voor schade. Dat gebeurt niet snel. Alleen bij duidelijk onzorgvuldig of onverantwoord handelen.
Wat is decharge?
Decharge betekent dat het bestuur verantwoording aflegt over het afgelopen jaar. Tijdens bijvoorbeeld een ledenvergadering wordt het jaarverslag en de jaarrekening besproken. Als de leden of toezichthouders daarna decharge verlenen, zeggen zij: “Wij keuren het gevoerde beleid en het financieel beheer goed.” Dat geeft bestuurders bescherming, maar niet onbeperkt.
Belangrijk om te weten
Decharge geldt alleen voor informatie die bekend was bij de leden of toezichthouders. Als later blijkt dat informatie is achtergehouden, cijfers niet kloppen of belangrijke zaken niet zijn gemeld dan kan er alsnog aansprakelijkheid zijn. Decharge is dus geen volledige vrijwaring. Het is een bevestiging dat het bestuur zijn werk zorgvuldig heeft gedaan, voor zover iedereen goed was geïnformeerd.
Wat moet je regelen volgens de WBTR?
1. Afspraken over tegenstrijdig belang
Een bestuurder mag niet meebeslissen als hij of zij een persoonlijk belang heeft bij een besluit. Leg vast hoe je hiermee omgaat.
2. Regeling bij uitval van bestuurders
Wat gebeurt er als een bestuurder ziek wordt of plotseling stopt? Zorg dat duidelijk is wie tijdelijk taken overneemt.
3. Goed toezicht
Heb je een Raad van Toezicht of toezichthoudend bestuur? Leg vast wie toezicht houdt en hoe dat gebeurt.
4. Duidelijke besluitvorming
Zorg voor goede notulen van vergaderingen. Leg vast welke besluiten zijn genomen en waarom.
5. Jaarlijkse verantwoording en decharge
Het bestuur legt jaarlijks verantwoording af over het beleid en de financiën. Als de leden of toezichthouders decharge verlenen, zeggen zij dat zij het gevoerde beleid goedkeuren, voor zover zij daarvan op de hoogte waren.
Over de zittingstermijn
Bestuurders worden niet voor altijd benoemd. In de statuten van je organisatie staat hoe lang iemand bestuurder mag zijn. Dit heet de 'zittingstermijn'. Na afloop van die termijn moet de bestuurder óf stoppen, of opnieuw worden benoemd. Dat hangt af van wat er in de statuten staat.
Wat gebeurt er als de zittingstermijn is afgelopen?
- de bestuurder mag geen bestuursbesluiten meer nemen;
- de bestuurder mag de organisatie niet meer officieel vertegenwoordigen;
- de stem van de bestuurder telt niet meer bij bestuursvergaderingen.
Besluiten die worden genomen met iemand die formeel geen bestuurder meer is, kunnen ongeldig zijn. Dat kan risico’s opleveren. Zorg er daarom voor dat je een overzicht bijhoudt van alle termijnen, tijdig een herbenoeming of opvolging regelt, en benoemingen goed vastlegt in notulen.
Verder lezen?
Wat moet je als bestuur van een patiënten- of cliëntenorganisatie zoal regelen? Lees het op de pagina 'Bestuurszaken'. Of duik helemaal in de materie op wbtr.nl.
