"Mensen willen vooral gezien worden"
Tim van Zijl woont in Haarlem, samen met zijn hond Ziggy, die een belangrijke rol in zijn leven speelt. “Mijn hond zou eigenlijk in het zorgpakket moeten zitten”, zegt hij daarover. "Er zijn momenten geweest dat mijn hond de enige reden was om mijn bed nog uit te komen. Nu zorgt Ziggy dat ik in beweging blijf en dat ik structuur heb in wat belangrijk is." Tim is ervaringsdeskundige, voorlichter en coach bij Stichting Borderline. Hij geeft door het hele land voorlichting, begeleidt een lotgenotengroep in Utrecht en coacht vrijwilligers binnen het voorlichtingsteam. We interviewden hem in het kader van het Internationale Jaar van de Vrijwilliger.
Meer richting en betekenis
Voor Tim van Zijl is vrijwilligerswerk veel meer dan iets doen voor een ander. Het geeft richting en betekenis aan zijn eigen leven. Vanuit zijn ervaringen met Borderline zet hij zich in om anderen te ondersteunen en het stigma rond de aandoening te doorbreken.
Tot zijn 37e leefde Tim, zoals hij het zelf omschrijft, “als een kip zonder kop”. Na zijn diagnose volgden vier tot vijf intensieve jaren therapie. “In die periode heb ik mezelf gevonden." Daarna kwam de vraag: hoe ga ik verder met mijn leven en waar haal ik mijn zingeving uit? Het antwoord vond hij in ervaringsdeskundigheid en vrijwilligerswerk.
Het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger
Wij zetten vrijwilligers extra in het zonnetje in het kader van het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger. Van de website vrijwilligerswerk.nl: "Het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger - uitgeroepen door de Verenigde Naties - geeft ons de kans om zichtbaar te maken hoeveel vrijwilligers betekenen voor onze samenleving. Het jaar staat in het teken van de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG's) omdat vrijwilligerswerk direct en indirect bijdraagt aan het realiseren van deze mondiale agenda voor een rechtvaardige, veerkrachtige en duurzame toekomst."
Meer op vrijwilligerswerk.nl
Wat betekent vrijwilligerswerk voor jou?
“Vrijwilligerswerk geeft zingeving aan mijn leven. Ik vind het mooi dat ik mijn kennis uit de praktijk en de theorie kan overdragen en daarmee het stigma rond Borderline kan bestrijden. Er is namelijk vaak onwetendheid, ook binnen de hulpverlening. Als ervaringsdeskundige kan ik mij beter inleven in onze vrijwilligers en lotgenoten, daardoor weet ik ook goed wat zij willen en hoe je omgaat met iemand met Borderline. Negatieve reacties kunnen bijvoorbeeld heel hard binnenkomen, maar positieve aandacht net zo goed. Daarom vind ik het belangrijk om mensen serieus te nemen, regelmatig waardering uit te spreken en te laten merken dat ze gezien worden."
Welk beeld bestaat er volgens jou over Borderline?
“Het stereotype is vaak dat iemand een ongeleid projectiel is. Iemand die veel herrie schopt en overal tegenin gaat of erger nog, manipuleert. Maar 'dé Borderliner' bestaat niet. Daar gaat het stigma al meteen mank. Mensen zien vaak alleen gedrag dat zij lastig vinden, terwijl Borderline geen moeilijk gedrag is, maar een aandoening.
"Er wordt vaak gedacht dat mensen met Borderline allemaal extravert en nadrukkelijk aanwezig zijn. Terwijl er net zo goed introverte mensen met Borderline zijn die alleen zichzelf tot last zijn. Het vervelende van het stigma is dat die dus over het hoofd worden gezien terwijl die net zo lijden. Daarom probeer ik tijdens mijn voorlichtingen niet alleen mijn eigen verhaal te vertellen, maar ook uit te leggen hoe verschillend de aandoening zich kan uiten. Ik vertel iets over de theorie en geef handvatten. Ook probeer ik vooral hoop mee te geven. Kijk eens hoe ver ik inmiddels ben gekomen.”
Wat vraagt het begeleiden van vrijwilligers in de praktijk?
“Duidelijke afspraken en persoonlijk contact staan voor mij centraal. Je kunt veel vastleggen en organiseren, maar uiteindelijk moet je weten wie de mensen zijn met wie je werkt, wat er bij hen speelt en wat zij nodig hebben. Het kan ook zijn dat iemand niet geschikt is voor een bepaalde taak. Dat vind ik het lastigste aan mijn coaching rol om die boodschap over te moeten brengen. Maar dat iemand een taak niet kan doen, betekent niet dat diegene niets te bieden heeft. Samen kijken we dan wat er wel mogelijk is. Ik heb regelmatig contact met de vrijwilligers en ik bespreek met de coördinator en het bestuur wat er binnen het team speelt en welke activiteiten er lopen.”
Waarom hebben jullie het vrijwilligersbeleid op papier gezet?
“Ik ben echt een praktijkman en vind het soms lastig om mijn ideeën goed op papier te zetten. Toch is dat belangrijk. Het bestuur moet kunnen zien hoe we werken en als ik ooit stop moet iemand anders het kunnen overnemen.
INVOLV heeft me geholpen om helder te krijgen wat we doen, waarom we dat doen en welke afspraken daarbij horen. Daar is een mooi beleid uitgekomen dat toekomstbestendig is.”
Wat kunnen andere patiënten- en cliëntenorganisaties doen om vrijwilligers te behouden?
“Persoonlijk contact is het allerbelangrijkste. Vraag regelmatig hoe het met iemand gaat en hoe diegene het vrijwilligerswerk ervaart. Ik neem bijvoorbeeld voor en na een voorlichting altijd even contact op. Daarmee laat je zien dat je iemands inzet waardeert. De ene vrijwilliger heeft meer behoefte aan begeleiding dan de andere, dus kijk goed naar wat iemand nodig heeft. Betrek vrijwilligers ook bij de plannen van de organisatie. Leg niet iets op, maar doe het samen. Vrijwilligers kennen de doelgroep vaak goed en hebben veel waardevolle ideeën.”
Wat is voor jou het mooiste aan vrijwilligerswerk?
“Het mooiste aan vrijwilligerswerk is dat je ziet dat mensen vooruitgaan. Je doet iets voor een ander, maar het brengt jezelf ook veel. Tijdens mijn revalidatie na een rugoperatie kon ik mijn hond niet zelf uitlaten. Na een oproep hielpen vijf mensen mij daarmee. Ik ben dit nooit vergeten en ik ben die mensen nog steeds dankbaar. Zo merkte ik hoeveel verschil je met iets kleins kunt maken. Iets voor een ander betekenen is ontzettend waardevol.”
Mensen met Borderline persoonlijkheidsstoornis (kortweg 'BPS' of 'Borderline') hebben last van sterke wisselingen in hun stemming, gedachten en gedrag. Hierdoor lopen ze vaak vast in het dagelijks leven. Ze zeggen bijvoorbeeld plotseling hun baan op, slagen er maar niet in om een opleiding af te maken of om vriendschappen en relaties te behouden.
Bron: Stichting Borderline
Verder lezen?
Wij bieden kennis, advies en training aan op het vlak van vrijwilligersmanagement bij patiënten- en cliëntenorganisaties. Lees hieronder meer.
Podcast over vrijwilligerswerk
Alles over vrijwilligersmanagement
